Op 25 november organiseerden we samen met de nieuwe netwerkgroep Beladen Erfgoed van het programma Faro, een initiatief van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, een inspirerende bijeenkomst over Omstreden Erfgoed in het Olympisch Stadion Amsterdam.
Deze locatie werd niet voor niets gekozen; in 2022 heeft het stadion een het beeld van het Van Tuyll Monument verplaatst, omdat het wegens de gelijkenis met de Hitlergroet veel negatieve reacties opriep. Carla de Groot, directeur van het Olympisch Stadion, vertelde meer over de ontstaansgeschiedenis van het beeld en deelde haar inzichten over het besluit om het beeld weg te halen en de reacties die hierop volgden.
Maria Grever, emeritus hoogleraar theoretische geschiedenis en historische cultuur aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, besprak vervolgens nog meer controversiële voorbeelden. Sommige van deze beelden leidden zelfs de in de tijd dat ze werden geplaatst al tot protest. Anderen pasten prima in bepaalde culturele tradities en beeldtaal, maar roepen nu veel vragen en negatieve gevoelens op.
Maria bracht ook enkele nieuwe initiatieven voor standbeelden ter sprake, die al voor oprichting tot discussie kunnen leiden. Het is daarom essentieel om eerst goed na te denken over de reden voor oprichting van een monument en voor wie dit monument bedoeld is. Een monument kan dan leiden tot meer kennis en begrip over een bepaalde situatie.
Ook werd duidelijk dat het belangrijk is om de ontstaansgeschiedenis en verhalen achter monumenten, inclusief de minder mooie kanten, te delen en er met elkaar over in gesprek te blijven. De betrokkenheid van nabestaanden en de gemeenschap bij de vormgeving van herdenkingsmonumenten is essentieel, hoewel dit niet altijd leidt tot een monument waar iedereen zich in kan vinden. Communicatie blijft in ieder geval cruciaal, vooral wanneer een monument vragen of negatieve gevoelens oproept.
NMo zet deze gesprekken graag voort om ervoor te zorgen dat verhalen over monumenten verteld worden met ruimte voor reflectie en dialoog. Daarbij zoeken we aansluiting met organisaties en initiatieven die te maken hebben met deze thematiek. Binnen de monumenten- en museale sector kunnen gebouwen, standbeelden en (kunst)objecten leiden tot discussie of weerstand oproepen. Dat is niet erg, maar het is fijn om, als beheerders van dit erfgoed, handvatten te hebben over hoe in gesprek te blijven met omwonenden en overheden. En na te gaan op welke manier samen te kijken naar de beste oplossing om het verhaal achter dit erfgoed te delen.
Huis te Manpad: restaureren met oog voor historische lagen
Hoe bepaal je bij een restauratie wat je behoudt, wat je herstelt en wat je aanpast aan de eisen van deze tijd? Bij het hoofdgebouw van buitenplaats Huis te Manpad was de keuze voor één tijdlaag als uitgangspunt geen optie. Het huis is, in samenhang met het park, door de eeuwen heen steeds veranderd. Juist...Verder lezen→
Hoe Kasteel de Haar de werelden van groen en gebouwd erfgoed samenbrengt
Een restauratie van de kademuren rond de slotgracht van Kasteel de Haar lijkt op het eerste gezicht een bouwkundige opgave. Maar de muren grenzen aan historische tuinen, waterpartijen en beplanting. Werkzaamheden raken daarmee ook het groene erfgoed. Toch worden gebouwd en groen erfgoed nog niet vanzelfsprekend integraal benaderd. Bij Kasteel de Haar is die samenhang...Verder lezen→
Restauratie Westfries Museum: een puzzel van tijdslagen
Hoe restaureer je een monument dat eigenlijk uit negen panden bestaat, eeuwen aan bouwgeschiedenis in zich draagt en tijdens de restauratie nieuwe geheimen prijsgeeft? De vernieuwing van het Westfries Museum in Hoorn is een complexe operatie. Tegelijkertijd moet het museum straks toegankelijker, duurzamer en klaar voor de toekomst zijn, zonder de historische sensatie te verliezen....Verder lezen→
Oud Herlaar: restauratie van een moederburcht
Hoe geef je een eeuwenoude plek een nieuwe toekomst, zonder haar karakter kwijt te raken? Bij de restauratie van boerderij Oud Herlaar in Sint-Michielsgestel werd die vraag niet beantwoord met een terugkeer naar het verleden, maar door zorgvuldig te luisteren naar wat de plek zelf te vertellen heeft. Die aanpak leverde een nominatie op voor...Verder lezen→
Vijf genomineerden voor de Meesterrestauratie 2027
Van een eeuwenoud stadhuis tot een vervallen langgevelboerderij: de vijf genomineerden voor de Meesterrestauratie 2027 laten zien hoe veelzijdig en vernieuwend vakmanschap in de monumentenzorg kan zijn. Welke restauratie zich Meesterrestauratie 2027 mag noemen, wordt op 12 oktober bekendgemaakt. De genomineerde projecten voor de titel Meesterrestauratie 2027 zijn (in willekeurige volgorde): 1. Stadhuis Gouda Het...Verder lezen→
Heilig Landstichting, Museumpark Orientalis sluit zich aan bij NMo
Met veel plezier verwelkomen we Museumpark Orientalis als nieuw lid van de Nationale Monumentenorganisatie.In het dorp Heilig Landstichting, vlak bij Nijmegen, ligt een bijzonder erfgoedensemble met een geschiedenis die teruggaat tot 1911. Hier ontstond de Heilig Landstichting, een initiatief van priester Arnold Suys, architect Jan Stuyt en kunstenaar Piet Gerrits. Het oorspronkelijke devotiepark groeide later...Verder lezen→
Vrijwilligers: het kloppende hart van de Rijnlandse Molenstichting
Molens zijn misschien wel het meest iconische erfgoed van Nederland. Maar zonder mensen staan ze stil. Bij de Rijnlandse Molenstichting draait alles om vrijwilligers – letterlijk. In gesprek met voorzitter Kees Wassenaar over het belang van die vrijwilligers, de uitdagingen bij het werven van nieuwe gezichten, en wat zij doen om mensen te binden.Molens draaien...Verder lezen→
Slot Loevestein sluit zich aan bij NMo!
Met grote vreugde maken we bekend dat het iconische Slot Loevestein zich heeft aangesloten bij onze vereniging. Gelegen op het punt waar Gelderland, Brabant en Zuid-Holland elkaar raken, draagt Slot Loevestein ruim 650 jaar aan Nederlandse geschiedenis met zich mee. Van middeleeuws kasteel en historische staatsgevangenis — beroemd door de spectaculaire ontsnapping van Hugo de...Verder lezen→
Jaarverslag 2025: Monumenten toekomstbestendig maken in een tijd van verandering
Hoe houd je monumenten toekomstbestendig in een tijd van klimaatverandering (met meer kans op brand of overstromingen), ruimtelijke transities, personeelstekorten en veranderende regelgeving? Dat zijn precies de vraagstukken waar de monumentensector in 2025 mee te maken kreeg. Voor ons als vereniging aanleiding om professionals, bestuurders en partners bij elkaar te brengen om ervaringen uit te...Verder lezen→
Nieuwe publicatie ‘Maak alles van waarde weerbaar’
Toen er vorige week brand uitbrak in de eeuwenoude Dormition-kathedraal in Kyiv, werd opnieuw zichtbaar hoe kwetsbaar erfgoed is in tijden van oorlog. Ondanks internationale afspraken die Werelderfgoed-locaties moeten beschermen, werd dit meer dan duizend jaar oude kloostercomplex onlangs zwaar beschadigd.Maar niet alleen oorlog, ook de gevolgen van klimaatverandering, cyberdreigingen en maatschappelijke veranderingen kunnen het...Verder lezen→
