Weerbaarheid gaat over kunnen inspelen op veranderende omstandigheden. Dat deden wij afgelopen donderdag letterlijk. Vanwege de tropische temperaturen verhuisden we ons symposium 'Maak alles van waarde weerbaar' naar de garage van de voormalige Amerikaanse ambassade, tegenwoordig West Den Haag. Deze bunkerachtige ruimte paste verrassend goed bij het onderwerp.
Want het voortbestaan van erfgoed is geen automatisme meer. Met stijgende zeespiegels, oplopende geopolitieke spanningen en druk op budgetten kan de sector zich niet langer permitteren om weerbaarheid als bijzaak te zien.
Christianne Mattijssen vertelde dat het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap daarom met een brede coalitie - van het Rijksmuseum tot lokaal archief - werkt aan een praktische risicoinventarisatie-tool voor de hele sector. Juist ook voor organisaties met 2,5 FTE en één rijksmonument. De kernvraag: wat wil je beschermen, waartegen, en met wie?
Via Christianne overhandigden we aan minister Rianne Letschert onze publicatie 'Maak alles van waarde weerbaar', met 9 interviews over het voortbestaan van erfgoed. Het boekje vormt een uitnodiging om opnieuw na te denken over wat we beschermen en waarom.
Die urgentie liep als rode draad door de middag. Marielies Schelhaas (Nederlandse UNESCO Commissie) onderstreepte hoe actueel het Haags Verdrag van 1954 is, met recente aanvallen op werelderfgoed in Oekraïne en Libanon. Martijn Eickhoff (NIOD Institute for War, Holocaust and Genocide Studies) voegde een ongemakkelijke laag toe: erfgoed vraagt niet alleen om bescherming, maar kan ook worden ingezet voor uitsluiting en mobilisatie.
Andrea Kieskamp (Blue Shield Nederland) liet zien hoe instellingen steeds vaker in crisismodus opereren, van evacuatie-protocollen tot noodhulp in conflictgebieden. Charlotte Rixten (TU Delft) bracht het verhaal terug naar de praktijk: begin niet bij scenario’s, maar bij kwetsbaarheden. Aan het einde van de zomer verschijnt hiervoor een praktische tool voor de hele erfgoedsector. En volgens Laurens Schouten (Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed) begint paraatheid simpel: wie bel je morgen als het misgaat, en wie als die niet opneemt?
In een gesprek met Karel Loeff (Erfgoedvereniging Bond Heemschut), Saskia van Oostveen (Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN) en Thijs Weststeijn (Universiteit Utrecht) ging het ook over grenzen. Want als alles erfgoed is, hoe maak je keuzes? Wat krijgt voorrang als tijd, geld en capaciteit schaars zijn? En wie en hoe wordt bepaald wat van waarde is?
Weerbaarheid begint dus niet bij plannen, maar bij keuzes. En vooral: bij het lef om die keuzes samen onder ogen te zien, voordat de crisis dat voor ons doet.
De publicatie 'Maak alles van waarde weerbaar' is nu te bestellen via info@nmo.nl.
Geen ALT-tekst opgegeven voor deze afbeelding
